🏛️ ડિજિટલ ઇન્ડિયા થી સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા સુધી: સરકારની નવી પહેલ – તમારા માટે શું છે આમાં?

આપણે ગુજરાતીઓ એટલે વેપાર અને ધંધાની દુનિયાના બાદશાહ!👑💼 સૂરત હોય કે અમદાવાદ, રાજકોટ હોય કે વડોદરા, આપણી નસોમાં વેપાર વહે છે.🧠⚡ પણ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં સરકારે એવી કઈ બે મોટી યોજનાઓ શરૂ કરી છે, જે તમારા વેપાર કરવાની રીતને જ આખી બદલી શકે છે?🤔📲

આપણે જેની વાત કરવાના છીએ, તે છે બે ક્રાંતિકારી પહેલો: ડિજિટલ ઇન્ડિયા 🌐(Digital India) અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા 🚀(Startup India).

જો ડિજિટલ ઇન્ડિયા એ દેશ માટે ડિજિટલ હાઇવે (Digital Highway)🛣️ બનાવવાનું કામ કર્યું, તો સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા એ આ હાઇવે પર નવી ગાડીઓ (નવા વેપાર) દોડાવવા માટે ઈંધણ અને સપોર્ટ આપ્યો. 🚗⚡આ બ્લોગમાં આપણે આ બંને પહેલોને સાવ સરળ ભાષામાં સમજીશું અને જાણીશું કે એક સામાન્ય ગુજરાતી તરીકે આમાંથી આપણને શું ફાયદો મળી શકે છે.

૧. પાયો: ડિજિટલ ઇન્ડિયા – આ દેશનો ‘ડિજિટલ હાઇવે’ 🛣️

ડિજિટલ ઇન્ડિયાની શરૂઆત ૨૦૧૫ માં થઈ હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ત્રણ વસ્તુઓ પર આધારિત હતો:

1. સરકારી સેવાઓ ડિજિટલ રીતે લોકો સુધી પહોંચે.🏛️➡️📲

2. દેશમાં ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત બને.🛰️

3. લોકો ડિજિટલ રીતે સાક્ષર બને.📘✨

શરૂઆતમાં આધાર (Aadhaar), જન ધન (Jan Dhan) અને મોબાઇલ (Mobile) – આ ત્રણેયની શક્તિને જોડીને JAM ટ્રિનિટી તૈયાર કરવામાં આવી. પણ, આ પહેલ ત્યાં અટકી નથી. સમયની સાથે, સરકારે નવી-નવી અને અદભૂત યોજનાઓ લાવી, જેણે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા માટે જબરદસ્ત માહોલ તૈયાર કરી દીધો. આ નવી પહેલોને ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI – Digital Public Infrastructure) પણ કહેવામાં આવે છે.

A. યુપીઆઈ (UPI) – રોકડ વગરનો વહીવટ📱💸

યુપીઆઈ (Unified Payments Interface) ખરેખર ભારતીય અર્થતંત્રનો ગેમ-ચેન્જર છે.🎯

• તમે બધા જાણો છો: તમે તમારા ઘરની નજીકની ચાની કીટલી પરથી લઈને મોટા મોલ સુધી, ગમે ત્યાં PhonePe, Google Pay કે Paytm થી પેમેન્ટ કરી શકો છો. આ બધું UPI ના કારણે શક્ય બન્યું છે.🙌

• સ્ટાર્ટઅપ માટે ફાયદો: UPI એ ફિનટેક (Fintech) સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે બહુ મોટો દરવાજો ખોલી દીધો છે.💰🔥 જે સ્ટાર્ટઅપ્સ નાણાકીય લેવડદેવડ કે લોન આપવાનું કામ કરે છે, તેમને એક સુરક્ષિત અને સરળ પ્લેટફોર્મ મળી ગયું છે. સુરતના કાપડના વેપારી હોય કે જામનગરના નાના મશીનરી બનાવનાર – બધા હવે સરળતાથી પૈસા મોકલી અને મેળવી શકે છે.

B. ઓએનડીસી (ONDC) – ઇ-કોમર્સનો નવો જમાનો 🛒🌍

આ ડિજિટલ ઇન્ડિયાની એકદમ નવી અને ક્રાંતિકારી પહેલ છે, જેને ઘણા લોકો ‘ઇ-કોમર્સનો UPI’ પણ કહે છે.

• શું છે ONDC? ONDC એટલે ઓપન નેટવર્ક ફોર ડિજિટલ કોમર્સ (Open Network for Digital Commerce). માની લો કે Flipkart કે Amazon એક પ્રાઇવેટ પ્લેટફોર્મ છે🔓, જ્યાં વેપાર કરવા માટે તમારે તેમના નિયમો પાળવા પડે છે. ONDC એવું નથી. ONDC એક ઓપન નેટવર્ક છે, જ્યાં કોઈ પણ નાનામાં નાનો વેપારી પોતાની પ્રોડક્ટ કોઈ પણ ગ્રાહકને, કોઈ પણ એપ દ્વારા વેચી શકે છે.

• ગુજરાતી વેપારી માટે ફાયદો: હવે કોઈ નાના હસ્તકળાના વેપારીને મોટી કંપનીના જટિલ નિયમો ફોલો નહીં કરવા પડે. તે ફક્ત ONDC સાથે જોડાયેલ કોઈ પણ ‘સેલર એપ’ પર પોતાની વસ્તુ મૂકશે🌏📦, અને તે પ્રોડક્ટ ONDC સાથે જોડાયેલ કોઈ પણ ‘બાયર એપ’ પર તરત જ દેખાશે. આનાથી સ્થાનિક વેપારીઓને મોટી ઓનલાઇન બજારમાં આસાનીથી જગ્યા મળી ગઈ છે.🚀

C. આયુષ્માન ભારત ડિજિટલ મિશન (ABDM) – હેલ્થનો આધાર 🩺📁

આ પહેલ દ્વારા દરેક ભારતીયને એક ડિજિટલ હેલ્થ આઈડી આપવામાં આવી રહી છે, જેને આભા (ABHA – Ayushman Bharat Health Account) કહેવાય છે.

• ફાયદો: આનાથી તમારા બધા રિપોર્ટ્સ, ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન્સ અને મેડિકલ હિસ્ટરી ડિજિટલ રીતે સુરક્ષિત રહેશે. 🔐તમે કોઈ પણ ડૉક્ટર કે હોસ્પિટલને તમારી પરવાનગીથી આ રેકોર્ડ્સ બતાવી શકશો.

• સ્ટાર્ટઅપ માટે તક: આનાથી હેલ્થકેર (Healthtech) સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે નવી તકો ખુલી ગઈ છે.💡 જેમ કે, કોઈ સ્ટાર્ટઅપ એવી એપ બનાવી શકે જે તમારા આભા રેકોર્ડ્સના આધારે તમને વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સલાહ આપે.

૨. સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા – ‘જોબ સીકર’ નહીં, ‘જોબ ક્રિએટર’ બનવાની સફર 💡🚀

ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ જ્યારે હાઇવે તૈયાર કર્યો, ત્યારે સરકારે વિચાર્યું કે આ હાઇવે પર ટૅક્નોલોજી-આધારિત નવીનતાઓ અને નવા વિચારોની ગાડીઓ દોડાવવી જોઈએ. આ માટે, ૧૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૬ ના રોજ સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પહેલ શરૂ કરવામાં આવી.

આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે યુવાનો હવે નોકરી શોધવા (Job Seeker) ને બદલે નોકરી આપનાર (Job Creator) બને.

આ માટે સરકારે ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો પર ધ્યાન આપ્યું:

1. ફંડિંગ અને ઇન્સેન્ટિવ્સ (Funding and Incentives): પૈસા અને કરવેરામાં રાહત.

2. સરળ નિયમો (Simplification and Handholding): કાયદાકીય પ્રક્રિયા સરળ કરવી.

3. ઉદ્યોગ અને શિક્ષણનું જોડાણ (Industry-Academia Partnership): નવા વિચારોને પોષણ આપવું.

A. સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા સીડ ફંડ યોજના (SISFS) – રોકડું નાણું 💸🌱

કોઈ પણ સ્ટાર્ટઅપ માટે સૌથી મોટો પડકાર હોય છે, શરૂઆતના પૈસા (Seed Funding) નો. જ્યારે તમારી પાસે ફક્ત એક સારો આઇડિયા હોય, અને પ્રોડક્ટ કે પ્રોટોટાઇપ તૈયાર ન હોય, ત્યારે કોઈ મોટો રોકાણકાર (Investor) પૈસા નથી આપતો.

આ પડકાર દૂર કરવા માટે SISFS (Startup India Seed Fund Scheme) લાવવામાં આવી:

• લાભ: સ્ટાર્ટઅપ્સને તેમના આઇડિયાને પ્રોટોટાઇપ (Proof of Concept – PoC) માં બદલવા માટે✨ ₹૨૦ લાખ સુધીની ગ્રાન્ટ (પાછું ન આપવાનું હોય તેવું ફંડ) મળી શકે છે.

• વધારે રોકાણ: પ્રોડક્ટ માર્કેટમાં લાવવા અને વેપાર વધારવા માટે ✨₹૫૦ લાખ સુધીનું રોકાણ (કન્વર્ટિબલ ડિબેન્ચર્સ કે લોન સ્વરૂપે) પણ મળી શકે છે.

• સરળ રસ્તો: આ પૈસા સીધા નહીં, પણ સરકારી ✨ઇન્ક્યુબેટર્સ (જે સંસ્થાઓ સ્ટાર્ટઅપ્સને મદદ કરે છે) દ્વારા મળે છે, જે તમારા આઇડિયાને પાક્કો કરવામાં પણ મદદ કરે છે.

B. DPIIT રિકગ્નિશન અને કરવેરામાં રાહત (Tax Exemptions) 🛡️💼

કોઈ પણ સ્ટાર્ટઅપ માટે DPIIT (Department for Promotion of Industry and Internal Trade) નું રિકગ્નિશન લેવું ખૂબ જરૂરી છે. આ એક સરકારી સિક્કો🔖 છે, જે તમારી કંપનીને માન્યતા આપે છે.

• આવકવેરામાં છૂટ 🏆 (80IAC): રિકગ્નિશન મળ્યા પછી, સ્ટાર્ટઅપ્સને તેમના પહેલા ૧૦ વર્ષમાંથી કોઈ પણ સતત ૩ વર્ષ માટે આવકવેરા (Income Tax) માં ૧૦૦% છૂટ મળી શકે છે. આનાથી કંપની શરૂઆતના વર્ષોમાં પૈસા બચાવી શકે છે.

• એન્જલ ટૅક્સમાંથી છૂટ 🏆(Section 56): આ એક મોટી રાહત છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે કોઈ સ્ટાર્ટઅપ તેના શેરની બજાર કિંમત કરતાં વધુ કિંમતે વેચે છે, તો વધારાની રકમને આવક ગણવામાં આવતી હતી. DPIIT માન્ય સ્ટાર્ટઅપ્સને નિયત શરતો સાથે આ ટેક્સમાંથી મુક્તિ મળી છે, જેનાથી રોકાણકારો (Investors) આકર્ષાય છે.

C. નિયમોમાં છૂટછાટ અને સપોર્ટ (Simplification)✨📄

નવા ઉદ્યોગ સાહસિક માટે સરકારી કાગળિયા અને નિયમોનું પાલન કરવું એક મોટો બોજ હોય છે.

• ⚡સ્વ-પ્રમાણપત્ર (Self-Certification): સ્ટાર્ટઅપ્સને ૬ મજૂર કાયદા અને ૩ પર્યાવરણ કાયદાનું પાલન કરવા માટે ૫ વર્ષ સુધી સેલ્ફ-સર્ટિફિકેશન (પોતે જ પ્રમાણપત્ર આપવું) ની છૂટ મળી છે. આનાથી ઇન્સ્પેક્શનનો ડર ઘટી ગયો છે.

• ⚡સહાયક પ્લેટફોર્મ: MAARG (Mentorship, Advisory, Assistance, Resilience, and Growth) પ્લેટફોર્મ દ્વારા સ્ટાર્ટઅપ્સને અનુભવી ઉદ્યોગપતિઓ અને નિષ્ણાતો પાસેથી મફતમાં માર્ગદર્શન મળે છે.

• ⚡કંપની બંધ કરવાની સરળતા: જો કોઈ સ્ટાર્ટઅપ નિષ્ફળ જાય, તો તેને ફક્ત ૯૦ દિવસમાં સરળતાથી બંધ (Winding Up) કરવાની જોગવાઈ છે, જેથી ઉદ્યોગસાહસિક બીજા નવા આઇડિયા પર ધ્યાન આપી શકે.

૩. એકબીજાનો સાથ: ડિજિટલ ઇન્ડિયા કેવી રીતે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયાને શક્તિ આપે છે? 🤝⚡

ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા બંને એક જ સિક્કાની બે બાજુ છે. એક બીજા વગર અધૂરા છે.

• 🔗પ્લેટફોર્મથી તક: UPI, ONDC, અને DigiLocker જેવા DPIP એ સ્ટાર્ટઅપ્સને તૈયાર ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ આપ્યા છે. માની લો કે એક Fintech સ્ટાર્ટઅપ UPI ન હોય તો પોતાના પેમેન્ટ સોલ્યુશન કેવી રીતે બનાવશે? ONDC ને લીધે નાના વેપારીને ઓનલાઈન લાવવા માટે એક સ્ટાર્ટઅપ સરળતાથી લોજિસ્ટિક્સ સોલ્યુશન બનાવી શકે છે.

• ડેટા અને AI: ABDM માંથી મળતો ડેટા (લોકોની પરવાનગી સાથે) હેલ્થકેર સ્ટાર્ટઅપ્સને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત નવી દવાઓ કે ડાયગ્નોસ્ટિક ટૂલ્સ બનાવવામાં મદદ કરે છે. ભાષિણી (BHASHINI) પહેલ એવા સ્ટાર્ટઅપ્સને સપોર્ટ કરે છે જે ભારતીય ભાષાઓમાં🤖 AI ટૂલ્સ બનાવીને ડિજિટલ સેવાઓને ગામડાં સુધી પહોંચાડે.

• વિશ્વાસ અને સ્કેલ: આધાર અને UPI જેવા સરકારી પ્લેટફોર્મ્સનો ઉપયોગ કરવાથી સ્ટાર્ટઅપ્સને વિશ્વાસપાત્રતા (Trustworthiness) મળે છે અને તેઓ દેશભરમાં ઝડપથી મોટો વેપાર 📈(Scale Up) કરી શકે છે.

૪. આપણા ગુજરાતીઓ માટે આ પહેલોમાં શું છે? (The Gujarati Connect) 🏘️

ગુજરાતીઓનો ધંધા પ્રત્યેનો લગાવ જગજાહેર છે. આ સરકારી પહેલો આપણા માટે સોનામાં સુગંધ જેવી છે.

• 🧵સૂરતનો કાપડ વેપારી: સૂરતનો કાપડ વેપારી હવે ONDC દ્વારા પોતાના પ્રોડક્ટ્સ દેશના ખૂણે ખૂણે પહોંચાડી શકે છે, અને UPI થી તરત પેમેન્ટ મેળવી શકે છે. જો તે પોતાની ઓનલાઈન માર્કેટિંગ માટે કોઈ ટેક-સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કરે, તો તેને SISFS માંથી સીડ ફંડ પણ મળી શકે છે.💸🎉

• ⚙️રાજકોટની એન્જિનિયરિંગ કંપની: રાજકોટની કોઈ એન્જિનિયરિંગ કંપની એક નવીન પ્રોડક્ટ બનાવે, તો DPIIT રિકગ્નિશન દ્વારા તેને સરકારી ટેન્ડરો (Public Procurement) માં ભાગ લેવામાં સરળતા મળે છે અને ટેક્સમાં છૂટ મળી શકે છે.

• 👨‍💻અમદાવાદનો યુવાન: જો અમદાવાદનો કોઈ આઇટી ગ્રેજ્યુએટ કોઈ નવી એપ (જેમ કે ખેડૂતોને મદદરૂપ થતી એગ્રીટેક એપ) બનાવે, તો તેને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પોર્ટલ પર માર્ગદર્શન મળે છે, તે ઇન્ક્યુબેટરની મદદ લઈ શકે છે, અને તેની કંપનીને ટેક્સમાંથી મુક્તિ પણ મળી શકે છે.🕊️💡

આ પહેલો ગુજરાતની એન્ટરપ્રાઇઝ સ્પિરિટ (Enterprise Spirit) ને ટેક્નોલોજીની તાકાત આપીને વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચાડવાનું કામ કરી રહી છે.

ફિટનેસની જેમ, સ્ટાર્ટઅપ જર્ની પણ સતત પ્રયાસ માંગે છે! 💪🚀

ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા એ ફક્ત સરકારી યોજનાઓ નથી, તે આપણી સૌની ભાવના છે કે ભારત એક ટેક્નોલોજીકલ અને આર્થિક મહાશક્તિ બને.

આ પહેલોનો ફાયદો લેવા માટે તમારે માત્ર એક જ કામ કરવાનું છે: આળસ છોડીને પહેલું પગલું ભરવું.

યાદ રાખો:

• 👉તમારો આઇડિયા ગમે તેટલો નાનો કે મોટો હોય, તેને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર લાવો.

• 👉સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પોર્ટલ (startupindia.gov.in) પર જાઓ અને DPIIT રિકગ્નિશન માટે એપ્લાય કરો.

• 👉MAARG દ્વારા મેન્ટરશિપ (માર્ગદર્શન) લો.

• 👉નવા ડિજિટલ ટૂલ્સ (જેમ કે ONDC કે UPI) નો ઉપયોગ કરવાનું શીખો.

ભારતનો આગામી મોટો ‘યુનિકોર્ન’ (એક અબજ ડૉલરની કંપની) કદાચ તમારા મગજમાં રહેલો આઇડિયા જ હોય!🦄💡 સરકાર તમારી સાથે છે, જરૂર છે તો ફક્ત તમારા પ્રયત્નોની.🔥

ખુશ રહો, સ્વસ્થ રહો અને નવા વિચારો સાથે આગળ વધતા રહો!🌟🚀