International Space Station (ISS) અને અવકાશ હંમેશા માનવજાત માટે રહસ્ય, રોમાંચ અને શોધનો વિષય રહ્યો છે. પૃથ્વીથી હજારો કિલોમીટર દૂર, જ્યાં હવા નથી, ગુરુત્વાકર્ષણ નથી અને દિવસ-રાતનો અર્થ બદલાઈ જાય છે—ત્યાં માનવજાતે પોતાનું ઘર બનાવ્યું છે. આ ઘર છે International Space Station (ISS). 🌌🏠
1️⃣ સ્પેસ સ્ટેશન શું છે?🌍
સ્પેસ સ્ટેશન એટલે પૃથ્વીની કક્ષામાં ફરતું એક મોટું અવકાશ મકાન, જ્યાં વૈજ્ઞાનિકો અને અંતરિક્ષયાત્રીઓ લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે. તે એક કૃત્રિમ ઉપગ્રહ છે જેમાં રહેવા, કામ કરવા અને સંશોધન કરવા માટે ખાસ સુવિધાઓ હોય છે. તમે તેને અવકાશમાં તરતી એક હાઈ-ટેક લેબોરેટરી કહી શકો છો.
✅ સ્પેસ સ્ટેશનની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- પૃથ્વીની આસપાસ સતત પરિક્રમા કરે છે
- તેમાં ઓક્સિજન, પાણી, ખોરાક અને વીજળીની વ્યવસ્થા હોય છે
- વૈજ્ઞાનિકો અહીં માઇક્રોગ્રેવિટીમાં પ્રયોગો કરે છે
- અવકાશમાં લાંબા સમય સુધી માનવ હાજરી જાળવી રાખે છે
સ્પેસ સ્ટેશનને તમે અવકાશમાં તરતું એક મોબાઇલ વૈજ્ઞાનિક લેબોરેટરી કહી શકો. 🔬🛰️
2️⃣ સ્પેસ સ્ટેશન 👨🚀કોણ બનાવે છે?
સ્પેકોઈ એક દેશ માટે આટલું મોટું International Space Station (ISS) બનાવવું અશક્ય હતું. આથી, વિશ્વની પાંચ મોટી સ્પેસ એજન્સીઓએ હાથ મિલાવ્યા:
✅ મુખ્ય સંસ્થાઓ
આ બધાં મળીને વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્પેસ સ્ટેશન—International Space Station (ISS)—ચાલુ રાખે છે.
3️⃣ હાલમાં કેટલા International Space Station 🛰️(ISS) કાર્યરત છે?
વર્તમાન સમયમાં પૃથ્વીની કક્ષામાં માત્ર બે મુખ્ય માનવયુક્ત સ્પેસ સ્ટેશન કાર્યરત છે:
✅ 1. International Space Station (ISS)
- 1998માં લોન્ચ થયું
- 2000થી સતત માનવ હાજરી
- 280થી વધુ અંતરિક્ષયાત્રીઓ અહીં રહી ચૂક્યા છે
- USA, Russia, Europe, Japan અને Canada દ્વારા સંયુક્ત રીતે સંચાલિત
✅ 2. Tiangong Space Station (ચીન)
- ચીનનું પોતાનું અવકાશ સ્ટેશન
- 2021થી કાર્યરત
- ચીનના અંતરિક્ષયાત્રીઓ (Taikonauts) અહીં રહે છે
⭐ ભૂતકાળના પ્રસિદ્ધ સ્પેસ સ્ટેશનો
- Mir (Russia)
- Skylab (USA)
- Salyut Series (Russia)
આ બધાં હવે કાર્યરત નથી, પરંતુ અવકાશ ઇતિહાસમાં તેમનું મહત્વ વિશાળ છે.
4️⃣ સ્પેસ સ્ટેશન ક્યાં છે?🌏
સ્પેસ સ્ટેશન પૃથ્વીની આસપાસ સતત ફરતા રહે છે.
✅ International Space Station (ISS)
International Space Station (ISS) પૃથ્વીથી લગભગ 400 કિમીની ઊંચાઈએ છે. તેની ઝડપ સાંભળીને તમે ચોંકી જશો! તે 28,000 કિમી/કલાક ની ઝડપે દોડે છે. આનો અર્થ એ કે તે માત્ર 90 મિનિટમાં પૃથ્વીનો એક આખો આંટો પૂરો કરે છે. અહીં રહેતા વૈજ્ઞાનિકો એક દિવસમાં 16 વખત સૂર્યોદય અને 16 વખત સૂર્યાસ્ત જુએ છે!
✅ Tiangong (China)
- લગભગ 340–450 કિમી ઊંચાઈ
- ISS જેવી જ કક્ષામાં ફરતું
આ બંને સ્ટેશન પૃથ્વીના લગભગ દરેક ભાગ પરથી પસાર થાય છે. 🌍🛰️
5️⃣ આપણે સ્પેસ સ્ટેશનને કેવી રીતે જોઈ શકીએ?👀
હા! તમે પૃથ્વી પરથી નરી આંખે International Space Station (ISS) જોઈ શકો છો. તે આકાશમાં ઝડપથી ચાલતા એક તેજસ્વી સફેદ બિંદુ જેવું દેખાય છે. જો તમે તમારા શહેરમાં તેનો સમય જાણવા માંગતા હોવ, તો NASA ની ‘Spot the Station’ વેબસાઈટ પર ચેક કરી શકો છો.
✅ ISS જોવા માટે શું કરવું?
- NASA ISS Tracker જેવી વેબસાઇટ અથવા એપ ખોલો
- તમારા શહેરનું નામ નાખો
- ISS ક્યારે ઉપરથી પસાર થશે તે સમય જુઓ
- તે સમયે આકાશમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં નજર કરો
ISS સૂર્યપ્રકાશને પ્રતિબિંબિત કરે છે, એટલે તે ખૂબ તેજસ્વી દેખાય છે. 🌟
✅ Tiangong Station
તે પણ ક્યારેક દેખાય છે, પરંતુ ISS જેટલું તેજસ્વી નથી.
6️⃣ સ્પેસ સ્ટેશનમાં🔭જીવન કેવું હોય છે?
સ્પેસ સ્ટેશનમાં અંતરિક્ષયાત્રીઓ (Astronauts) રહે છે.
અહીં રહેવું સરળ નથી. શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે બધું જ હવામાં તરે છે.
- ખોરાક: અંતરિક્ષયાત્રીઓ ખાસ પેક કરેલો ખોરાક ખાય છે.
- કસરત: હાડકાં અને સ્નાયુઓ નબળા ન પડે તે માટે રોજ 2 કલાક કસરત કરવી ફરજિયાત છે.
- પાણી: તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ISS પર પરસેવા અને પેશાબને ફિલ્ટર કરીને ફરીથી પીવાલાયક પાણી બનાવવામાં આવે છે!
ISS પર એક સમયે સામાન્ય રીતે 7 જેટલા અંતરિક્ષયાત્રીઓ રહે છે.
7️⃣ વૈજ્ઞાનિક 🧪પ્રયોગોનું મહત્વ
International Space Station (ISS) પર એવા પ્રયોગો કરવામાં આવે છે જે પૃથ્વી પર શક્ય નથી. જેમ કે:
- માઇક્રોગ્રેવિટીમાં નવા પ્રકારની દવાઓ બનાવવી.
- અવકાશમાં છોડ ઉગાડવા (તાજેતરમાં ત્યાં મૂળા અને મરચાં ઉગાડવામાં આવ્યા હતા).
- કેન્સર જેવી બીમારીઓ પર સંશોધન કરવું.
સ્પેસ સ્ટેશન વગર માનવજાતનું અવકાશ ભવિષ્ય અધૂરું છે. 🌌
8️⃣ ભવિષ્યમાં નવા સ્પેસ સ્ટેશન🌠
આગામી વર્ષોમાં ઘણા નવા સ્ટેશન બનવાના છે:
- Lunar Gateway (NASA + International Partners) – ચંદ્રની કક્ષામાં
- Axiom Space Station (USA) – ખાનગી કંપનીનું સ્ટેશન
- India’s Bharatiya Antariksh Station (ISRO) – 2035 સુધીનું લક્ષ્ય
આ બધું અવકાશ પ્રવાસને વધુ સરળ અને વ્યાપક બનાવશે.
સ્પેસ સ્ટેશન માનવજાતની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક છે. તે આપણને બતાવે છે કે— “આકાશ સીમા નથી, શરૂઆત છે.” 🌌✨
ISS અને Tiangong જેવા સ્ટેશનો માત્ર વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો માટે નથી, પરંતુ માનવજાતના ભવિષ્ય માટેના પુલ છે.
જો તમે એક દિવસ આકાશમાં તેજસ્વી બિંદુ ઝડપથી આગળ વધતું જુઓ— તો યાદ રાખજો, તે માત્ર તારો નથી… International Space Station (ISS) માનવજાતનું અવકાશમાં બનાવેલું ઘર છે. 🛰️❤️
