Mahatma Gandhi: અહિંસાના પૂજારી અને વિશ્વના મહાન માર્ગદર્શક
Mahatma Gandhi નું નામ સાંભળતાં જ “અહિંસા” અને “સત્ય” આ બે શબ્દો આપમેળે મનમાં આવે છે. ગાંધીજીએ દુનિયાને સાબિત કરી બતાવ્યું કે અહિંસા એ નબળાઈનું હથિયાર નથી, પરંતુ તે વિશ્વની સૌથી મોટી શક્તિ છે. આજે જ્યારે આખું વિશ્વ યુદ્ધ અને હિંસાની વચ્ચે ઝઝૂમી રહ્યું છે, ત્યારે ગાંધીજીના વિચારો વધુ પ્રસ્તુત બન્યા છે.
Mahatma Gandhi ના જીવનના પ્રારંભિક વર્ષોથી લઈને તેમના ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં આપેલા મહાન યોગદાન વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.
👶 જન્મ અને પ્રારંભિક જીવનનો પ્રવાહ
Mahatma Gandhi, જેમનું મૂળ નામ મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી હતું, તેમનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર 1869 ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદર શહેરમાં થયો હતો. તેમના પિતા કરમચંદ ગાંધી પોરબંદર રજવાડાના દીવાન હતા અને માતા પુતલીબાઈ અત્યંત ધાર્મિક સ્વભાવના હતા. માતાના સંસ્કારોને કારણે ગાંધીજીમાં બાળપણથી જ સાદગી, શાકાહાર અને સત્ય પ્રત્યે અતૂટ શ્રદ્ધા જન્મી હતી.
લંડનમાં કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી, તેઓ વકીલાત કરવા માટે દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા. આ પ્રવાસ તેમના જીવનનો સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થયો. દક્ષિણ આફ્રિકામાં ટ્રેનમાંથી તેમને રંગભેદને કારણે બહાર ફેંકી દેવાની ઘટનાએ તેમનામાં અન્યાય સામે લડવાની જ્યોત જલાવી. અહીં જ તેમણે “સત્યાગ્રહ” ની પાયાની વિચારધારા વિકસાવી હતી.
ભારતમાં આગમન અને 5 મુખ્ય આંદોલનો
1915 માં ભારત પરત આવ્યા પછી, Mahatma Gandhi એ જોયું કે દેશ અંગ્રેજોની ગુલામીમાં જકડાયેલો છે. તેમણે ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલેને પોતાના રાજકીય ગુરુ માન્યા અને આખા ભારતનો પ્રવાસ કર્યો. તેમના જીવનમાં નીચેની 5 ઘટનાઓ અને આંદોલનો સૌથી મહત્વના રહ્યા છે:
- ચંપારણ સત્યાગ્રહ (1917): બિહારના ખેડૂતોને ગળીની ખેતીના અન્યાયી કાયદામાંથી મુક્તિ અપાવી.
- ખેડા સત્યાગ્રહ (1918): ગુજરાતના ખેડા જિલ્લામાં દુષ્કાળ છતાં કર ઉઘરાવતા અંગ્રેજો સામે અહિંસક લડત આપી.
- અસહકાર આંદોલન (1920): બ્રિટિશ ચીજવસ્તુઓનો બહિષ્કાર કરીને સ્વદેશી અપનાવવાનો મંત્ર આપ્યો.
- દાંડી કૂચ (1930): મીઠાના કાયદાનો ભંગ કરીને વિશ્વને બતાવી દીધું કે એક મુઠ્ઠી મીઠું અંગ્રેજી સામ્રાજ્યનો પાયો હલાવી શકે છે.
- ભારત છોડો આંદોલન (1942): “કરો યા મરો” ના નારા સાથે દેશભક્તિની પ્રચંડ લહેર જગાવી.
તમે ભારતના અન્ય પ્રેરણાદાયક નેતાઓ વિશે જાણવા માટે અમારો અગાઉનો લેખ ઇનસ્પિરેશનલ બિઝનેસ લીડર્સ પણ વાંચી શકો છો, જે સાબિત કરે છે કે ગુજરાતની ધરતીએ હંમેશા મહાપુરુષો આપ્યા છે.




💡 ગાંધીજીના જીવનના મુખ્ય સિદ્ધાંતો
Mahatma Gandhi માત્ર એક રાજકીય નેતા નહોતા, પણ એક આધ્યાત્મિક સાધક હતા. તેમના જીવનના મુખ્ય પિલર્સ આ મુજબ હતા:
- સત્યાગ્રહ: અન્યાય સામે સત્યના માર્ગે લડવાની પદ્ધતિ.
- સ્વદેશી: ખાદી અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપીને આર્થિક આઝાદી મેળવવી.
- સાદગી: “Simple living and high thinking” એ તેમનો મૂળ મંત્ર હતો.
- અસ્પૃશ્યતા નિવારણ: તેમણે દલિતોને “હરિજન” (ભગવાનના માણસો) કહીને સામાજિક સમાનતાનો પાયો નાખ્યો.
તમે ગાંધીજીના જીવન પર આધારિત ફિલ્મો અને ડોક્યુમેન્ટરીઝ National Gandhi Museum ની વેબસાઈટ પર જોઈ શકો છો.
🌍 વિશ્વના નેતાઓ પર પ્રભાવ
આજે પણ માર્ટિન લૂથર કિંગ જુનિયર, નેલ્સન મંડેલા અને બરાક ઓબામા જેવા નેતાઓ સ્વીકારે છે કે તેઓ Mahatma Gandhi ના વિચારોથી પ્રભાવિત છે. ગાંધીજીએ બતાવ્યું કે શસ્ત્રો વિના પણ સામ્રાજ્યને હરાવી શકાય છે. તેમના માનમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) 2 ઓક્ટોબરને “આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ” તરીકે ઉજવે છે.
જો તમે ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક વારસા વિશે વધુ જાણવા માંગતા હોવ, અહીં ક્લિક કરો પદ્મશ્રી ભીખુદાન ગઢવી
📊 Mahatma Gandhi: ટૂંકો પરિચય
| વિગત | માહિતી |
| પૂરું નામ | મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી |
| જન્મ તારીખ | 2 ઓક્ટોબર 1869 |
| જન્મ સ્થળ | પોરબંદર, ગુજરાત |
| હત્યા | 30 જાન્યુઆરી 1948 |
| સૂત્ર | “સત્ય અને અહિંસા એ જ સાચી શક્તિ છે.” |
| બિરુદ | મહાત્મા અને રાષ્ટ્રપિતા |
1947 માં ભારત આઝાદ થયું, પરંતુ દેશના વિભાજનની હિંસાએ ગાંધીજીને હચમચાવી દીધા. તેમણે નોઆખલીમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે પગપાળા પ્રવાસ કર્યો. 30 જાન્યુઆરી 1948 ના રોજ દિલ્હીની બિરલા ભવન ખાતે પ્રાર્થના સભામાં જતી વખતે નાથુરામ ગોડસે દ્વારા તેમની હત્યા કરવામાં આવી. તેમના છેલ્લા શબ્દો “હે રામ” હતા.
ગાંધીજીનું જીવન પોતે જ એક સંદેશ છે. તેમણે ખાદી અને ગ્રામ વિકાસ દ્વારા જે સ્વાવલંબનનો વિચાર આપ્યો હતો, તે આજના “આત્મનિર્ભર ભારત” નો મુખ્ય પાયો છે. વધુ શૈક્ષણિક અને ઐતિહાસિક માહિતી માટે તમે Britannica – Gandhi નો અભ્યાસ કરી શકો છો.
Mahatma Gandhi આજે માત્ર પુસ્તકોમાં જ નહીં, પણ દરેક સ્વતંત્ર વિચારધારા ધરાવતા વ્યક્તિના હૃદયમાં જીવંત છે. સત્ય અને અહિંસા દ્વારા કોઈપણ મોટું પરિવર્તન શક્ય છે એ વાત તેમણે આચરણ દ્વારા સાબિત કરી બતાવી.
તમને ગાંધીજીનો કયો વિચાર સૌથી વધુ ગમે છે? શું તમે ક્યારેય સાબરમતી આશ્રમની મુલાકાત લીધી છે? કોમેન્ટમાં ચોક્કસ જણાવશો!




